مسؤولان محترم و خوانندگان ارجمند وبلاگ

سلام عليکم

برگزاري آزمون ميان‌نيمسال و انجام نظرسنجي که با اهداف اين وبلاگ يعني ارزيابي و نقد سازنده همسو بود، بهانه‌اي شد که برخي ديگر از انتقادهاي مهم وارد به طرح اخلاق شناخته شود و تکمله‌ي پاسخ‌ها نيز تقديم گردد. تفصيل نتايج نظرسنجي، شامل نمودارها و پاسخ‌هاي تشريحي را مي‌توانيد در شبکه‌ي  دانشگاه C18 در فايلي به نام  roshdملاحظه نماييد و نامه‌هاي الکترونيکي خود را هم به نشاني  roshd@isu.ac.ir ارسال نماييد.

نوبت پيش به پنج موضوع مورد نقد اشاره شد و هم اکنون ده موضوع مهم ديگر بررسي مي‌شود:

موضوع 6. نگارش مغرورانه و بي‌ادبانه

تقرير موضوع از زبان دانشجويان در برگه‌هاي نظرسنجي:

-        نوع نگارش‌ها به نظرم لوس آمد، برخي موارد نوع بيان گويي از جانب فردي مغرور است

-        نگارش بسياري از متون و توضيحات گويا از حالت روان بودن و سادگي خارج شده بود به سمت بي‌حرمتي و بي‌ادبي به مخاطب تمايل يافته بود و بسيار باعث تاسف است كه زحمات زير سوال برود.

-        گاهي لحن مطالب خيلي جالب نيست و به صورت تحكم و با حالت كوچك كردن مخاطب است كه جالب نيست. به كار بردن كلماتي مثل ...

-        بعضي از عبارات يا بهتر بگويم قسمت عمده‌اي از عبارات گويا به يك بچه‌ي خردسال نفهم دارد گفته مي‌شود.

پاسخ:

1. احتمالا خاستگاه برخي از انتقادهاي فوق اين است که دانشجويان در باب نويسنده‌ي برگه‌ها گمانه‌زني‌هايي دارند، اما لازم است بدانيد که شش-هفت نفر در نگارش برگه‌هاي اخلاق مشارکت داشته‌اند که هيچ‌يک از دانشجويان آنها را نمي‌شناسند. هيچ‌يک.

يکي از ارکان طرح همين است که واعظ مشخصي ندارد تا مخاطب برگه‌ها احساس نکند پاي منبر فرد خاصي نشسته است. اگر به خواست خدا اين برگه‌ها عرضه‌ي عمومي شود نيز نويسندگان و دست‌اندرکارن طرح معرفي نخواهند شد تا از اين نظر مشکلي پيش نيايد.

2. در عين حال ملاحظه‌ي روانشناختي مورد تذکر در اين انتقادها به نويسندگان مطالب تذکر داده مي‌شود.

موضوع 7. تعطيل شدن جلسات اخلاق

تقرير موضوع از زبان دانشجويان در برگه‌هاي نظرسنجي:

-        اين برگه‌ها هر چقدر هم كه پرمحتوا باشند باز ساكت و خاموش هستند. استفاده از محضر عالم چيزي فراتر از اين مي‌باشد.

-        همانطور كه خود مي‌دانيد در مباحث اخلاقي خود استاد نيز شرط است اگرچه بعضي مطالب شما از اساتيد اخلاق است اما چون مجريان و گردآورندگان طرح خود از لحاظ اخلاقي در سطح والائي نيستند و به نكته‌ها معلوم نيست عمل كنند زياد تاثيري ندارد

-        بدون استاد مطالب در عمق وجود انسان نفوذ نخواهد كرد. (كلاس اخلاق را احيا كنيد)

-        برگه‌ها هرگز جايگزين مناسبي براي كلاس حضوري نيست.

-        درست است كه اين روش‌هاي شما خوب است اما جاي درس اخلاق حوزه كه عالمي پاك با نفسي قدسي توصيه‌هاي اخلاقي و تجربيات خود را بيان مي‌كند را نمي‌گيرد اين كارهاي شما براي تشفي درد خوب است ولي واقعاً ناكافي است.

-        براي بهبود وضعيت اخلاقي دانشجويان ديگر اين نوع كارها فايده ندارد و وجود يك استاد اخلاق واقعي ضروري است كه صاحب نفس است و وراي مسائل حضور و غياب و نمره و .. اخلاق را وارد جان و قلب آدمي مي‌كند. في المثل وضعيت بلوك‌ها و سر و صداها بعد از خواندن مطالب مربوط به همسايه در طرح اخلاق شما هيچ تغيير نكرد و كما في السابق اكثراً حقوق همسايه‌ها را رعايت نمي‌كنند حال آنكه اگر يك استاد اخلاق حقوق همسايه‌ها را در جان و قلب ما فرو مي‌كرد، و با تاثير نفسي كه داشت مطمئناً موثرتر بود

-        به نظر بنده از كارهاي نادرست امسال نياوردن معلمان و اساتيد اخلاق بود چرا اين كار را نكرديد؟ حق دانشجوي دانشگاه امام صادق است كه از اساتيد مبرز اخلاق همچون آيت الله خوشوقت استفاده نمايد. حتماً سعي بفرماييد از اساتيد عالي در اين فن استفاده كنيد، که خودشان اين راه رفته‌اند نه كسي كه خودش مثل ما مي‌رود، چند كتاب باز مي‌كند و چند حرف مي‌زند.

پاسخ:

1. روش مطلوب و مورد نظر گروه معارف اسلامي عبارت است از توزيع برگه‌ها همراه با جلسات اختياري موعظه. اين پيشنهاد اولين بار در کميسيون برنامه‌ريزي مطرح شد. ابتدا نظر اعضا اين بود که فقط برگه‌ها توزيع شود و مبناي آزمون و اختصاص نمره قرار گيرد و جلسات اجباري اخلاق در مسجد که مشکلات زيادي به همراه داشته تعطيل شود. در مقابل نظر گروه اين بود که يک دانشگاه اسلامي حتماً بايد جلسات اخلاق داشته باشد که البته مي‌توان آن را از چهارچوب رسمي و سخت‌گيري حضور و غياب و ... خارج کرد که عوارض سوء آن را شاهد بوده‌ايم. در نهايت مقرر شد که گروه معارف اسلامي با توزيع برگه‌ها جنبه‌ي آموزشي و رسمي درس اخلاق را دنبال کند و معاونت دانشجويي و فرهنگي موضوع برگزاري جلسات موعظه را. اين پيشنهاد تصويب شد.

2. جناب آقاي دکتر همايون در نامه‌ي 945/2210 مورخ 23/3/87 خطاب به رياست محترم دانشگاه مصوبات جلسه مذکور کميسيون در باب طرح جديد گروه معارف براي درس اخلاق را به اطلاع ايشان رساندند. بند 4 اين نامه چنين است:

برگزاري جلسات وعظ اخلاقي با دعوت از اساتيد محترم اخلاق، توسط معاونت دانشجويي و فرهنگي پيگيري و به صورت مستمر و هفتگي اجرا شود.

3. رياست محترم دانشگاه با روش جديد و پيشنهادهاي مطرح شده موافقت فرمودند که اين مطلب در نامه‌ي مدير کل محترم حوزه رياست به شماره 3326 مورخ 1/4/87 خطاب به آقاي دکتر همايون منعکس شده است.

4. گروه معارف اسلامي به وظايف خود طبق مصوبات عمل کرده است و مکررا موضوع بند 4 نامه‌ي مذکور (برگزاري جلسات اختياري و هفتگي اخلاق) را پيگيري و اجراي آن را مطالبه کرده که تاکنون به نتيجه‌ نرسيده‌ايم. لازم است بدانيد که ساعت 11 تا 12 روزهاي يک‌شنبه نيز به همين منظور خالي است.

5. اعتراض مذکور دانشجويان وارد است و گروه معارف اسلامي نيز با دانشجويان معترض، هم‌صدا.

در دهه‌ي اول محرم ان شاء الله از حضور حاج آقاي پناهيان استفاده خواهيم کرد اما شما هم مساعدت نماييد تا جلسات هفتگي از نيمسال آينده احيا شود.

موضوع 8. باز هم اجباري بودن درس اخلاق و حواشي آن!

در برگه‌هاي نظرسنجي باز هم شاهد اعتراض و انتقاد دانشجويان به اجباري بودن درس اخلاق بوديم، (که البته به نظر مي‌رسد بيشتر عزيزان پاسخ‌هاي قبلي منعکس‌شده در وبلاگ را در زمان برگزاري آزمون نخوانده بودند و يا البته شايد آن را خوانده و ناکافي مي‌دانند.)

در اينجا به استدلال مهم ديگر براي اجباري بودن درس اخلاق اشاره مي‌شود.

1. درس انديشه اسلامي يا اصول عقايد، محفوظات و اطلاعات دانشجو را مي‌سنجد و امتحان مي‌گيرد، نه ميزان باور و ايمان واقعي او را.

درس فقه، محفوظات و اطلاعات دانشجو را مي‌سنجد و امتحان مي‌گيرد، نه ميزان عمل او به احکام عملي را.

درس اخلاق نيز محفوظات و اطلاعات دانشجو را مي‌سنجد و امتحان مي‌گيرد، نه ميزان تقوا و تخلق او را.

2. اگرچه در اخلاق، ابعاد تذکري هم وجود دارد، اما انصاف دهيم که بسياري از تعاليم اخلاقي اسلام در موضوعات گوناگون را نمي‌دانيم و بايد مثل ديگر علوم اسلامي و بسياري ديگر از علوم، علم اخلاق را هم ياد بگيريم. به اين اميد که علم اخلاق مقدمه‌ي عمل اخلاقي شود. عمل اخلاقي از قلب و اراده‌ي انسان ناشي مي‌شود و با اکره و زور و اجبار محقق نخواهد شد.

اما علم اخلاقي که با ذهن انسان سر و کار دارد مي‌تواند زوري باشد که البته بهتر است با طوع و رغبت همراه باشد.

3. امام رضا عليه‌السلام فرمود اگر مردم خوبي‌ها و زيبا‌يي‌هاي سخنان ما اهل بيت را مي‌دانستند از ما تبعيت مي‌کردند.

فَانّ الناسَ لَو عَلِموا مَحاسِنَ کَلامِنا لَاتَّبَعونا. (خصال، 160، ص541)

امام باقر عليه السلام نيز فرمود: سخن ما دل‌ها را زنده مي‌کند. اِنَّ حَديثَنا يُحيي القُلوبَ (بحار الانوار، ج2، ص 144)

و از آن بالاتر که در حکم تأييد اين فرمايش است، سخن خداوند است که

يا اَيُّهَا الّذينَ آمَنوا استَجيبوا لِلّهِ وَ لِلرَّسولِ اِذا دَعاکُم لِما يُحييکُم (انفال، 24)

سخن خدا و معصوم عليه السلام ما را زنده مي‌کند و ما بايد با اين سخنان آشنا باشيم تا بتوانيم دستورات آن را اجابت کنيم.

آري متخلق شدن و تهذيب نفس زوري نيست، يقيناً

اما بدون دانستن ظرايف فراوان عرصه‌ي اخلاق و تهذيب که آيات و روايات عهده‌دار تبيين اين ظرايف هستند هم، نمي‌توان به جايي رسيد، يقيناً.

علم، همان‌طور که الزاماً باور اعتقادي يا عمل فقهي نمي‌آورد، عمل اخلاقي هم نمي‌آورد، اما احتمال تأثيرگذاري را بيشتر مي‌کند مخصوصاً اگر با ملاحظات جانبي باشد که تلاش طرح جاري نيز در همين جهت است.

4. اين که امام خميني مي‌فرمود: هر کس بخواهد از آدميت سر در بياورد و آدم شود بايد دائم قرآن بخواند (برداشت‌هايي از سيره‌ي امام خميني، ج2، ص28) در همين راستاست.

دستور العمل آيت الله بهجت مبني بر مطالعه‌ي روزانه‌ي احاديث اخلاقي نيز در همين راستاست.

طرح برگه‌هاي اخلاقي نيز خود را در همين راستا مي‌بيند. (خواندن روزانه‌ي آيات و روايات در بستر مثال و تمثيل، و تفکر درباب مضامين آنها و نگارش هفته‌اي يک صفحه)

دوستان ارجمند که پاسخ اول به انتقادها را ملاحظه نکرده‌اند در اين زمينه به آن جوابيه هم مراجعه نمايند.

موضوع 9. دو اشکال جديد و مهم ديگر!

علي‌رغم تمام اين حرف‌ها مي‌توان به وجود دو اشکال از سوي دانشجويان اشاره کرد که به صورت صريح به آنها نپرداخته‌اند اما شايسته است به صورت مستقل برروي آنها تمرکز شود. اين دو اشکال اين است:

الف. ممکن است دانشجوي محترمي بگويد تمام اين مقدمات در باب ضرورت آموزش اخلاق و اجبار در يادگيري درس اخلاق قبول، اما محتواي توليد شده توسط گروه معارف اسلامي را قبول ندارم چون خود آنها را غيرمتخلق و مغرور و ... مي‌دانم، يا در درستي مطالب و استنادها و استفاده‌هاي قرآني و روايي ترديد دارم و ...

پس اجباري بودن درس اخلاق آري، اما محتواي موجود، نه.

ب. همچنين ممکن است دانشجوي محترم ديگري بگويد: محتواي برگه‌ها هم خوب و مقبول است اما الزام به نگارش نکات هفتگي و اختصاص بيش از نيمي از نمره‌ي درس اخلاق به آن را قبول ندارم و يا نمي‌پسندم.

پس اجباري بودن درس اخلاق آري، اما روش موجود، نه.

پاسخ:

گروه معارف اسلامي محتوا و روش طرح موجود را برگرفته از آيات و روايات مي‌داند اما در عين حال براين امر و بر محتوا و روش پيشنهادي خود پافشاري نمي‌‌کند. لذا چون اين دانشجويان معترض هم مخاطب گروه معارف اسلامي هستند، در پاسخ به دو اشکال فوق و در مقام ارايه راه‌حل به چنين دانشجوياني، گزينه‌ي زير پيشنهاد مي‌شود:

مطالعه‌ و امتحان دادن کتاب معراج السعاده که يک دوره‌ي نسبتاً جامع اخلاق اسلامي است.

به جاي 2 واحد، 4 ساعت کلاس، و 8 ساعت کار جانبي درس اخلاق عملي (مصوب وزارت علوم براي اين دانشگاه)، در شرايط فعلي که اين درس بخواهد بدون کلاس و کار جانبي و فقط با مطالعه شخصي دانشجو برگزار شود، مي‌توانيم کل کتاب معراج السعاده را در نظر بگيريم که با 800 صفحه، حداقل ميزان معادل است، و بجاي يک واحد، 400 صفحه و براي هر امتحان ميان‌نيمسال و پايان‌نيمسال 200 صفحه قابل مطالعه و آزمون خواهد بود.

طراحي سؤال‌هاي امتحان و تصحيح برگه‌هاي امتحاني نيز توسط استادان ديگر انجام خواهد شد تا متهم به سخت‌گيري نسبت به دانشجويان علاقه‌مند به پي‌گيري اين گزينه نشويم.

دانشجوياني که روزانه‌خوانيِ برگه‌ها و هفتگي‌نويسيِ نکات را قبول ندارند و يا نمي‌پسندند تشريف بياورند و اعلام آمادگي کنند.

البته از اين که اين خبر را دير اعلام کرديم عذرخواهي ‌مي‌کنيم.

موضوع 10. ذکر مطالب خوف برانگيز

تقرير موضوع از زبان دانشجويان در برگه‌هاي نظرسنجي:

-        بعضي از نوشته‌ها نااميد كننده بود و با دوستان كه برخورد داشتم مي‌شنيدم كه يكي مي‌گفت اين مطالبي كه درباره‌ي عجب گفته شده نااميدم كرد. اگر مقداري رجا هم همراه داشته باشد بهتر است.

-        گفته بوديد كه اگر دچار عجب مي‌شويد نماز شب نخوانيد

-        ولي تو مطالبتون خداترسي خيلي رايج است يه كمي كمش كنيد. من فكر مي‌كنم خدا خيلي مهربونه

-        در بحث‌هاي طرح شده به ويژه عجب و غرور با اين سخت‌گيري كه شما در نوشتن مطالب كرده بوديد هر چند اين مطالب درست بود ولي باعث مي‌شود انسان نااميد شود و خود را قطعاً از اهل جهنم بداند.

-        آنجا كه زياد از جهنم گفته شده بود سقر، آتش عذاب و ... (اين مطالب اشکال داشت.)

-        به نظرم گاهي اوقات مرز بين مسائلي مانند عجب، غيرعجب و ... مشخص نمي‌شود و بصورت افراطي به توضيح عجب پرداخته شده كه انسان بسيار از كرده‌هاي خويش و رفتار خود مي‌ترسد.

پاسخ:

-        اگر اشکال اين باشد که چرا از خوف خدا و از عذاب الهي سخناني گفته شده، بايد عرض شود اين سخنان خداي قرآن کريم است نه خداي انجيل و مسيحيت تحريف شده که به بهانه‌ي تکبه بر مهرباني و رحمت خدا، بقدري مقام او را پايين آورده‌اند که انسان‌ها لطف مي‌کنند و منت مي‌گذارند و ايمان ‌مي‌آورند و با خدا معامله مي‌کنند که به بهشت بروند!

خلاصه اين که آنچه از سخت‌گيري الهي بيان شد عين آيات و روايات بوده است.

-        اما اگر اشکال اين است که در کنار خوف، بايد به رجا هم پرداخت، چنان که پيامبر، هم بشارت دهنده بود و هم هشداردهنده: وَ ما اَرسَلناکَ اِلّا مُبَشّراً وَ نَذيراً (فرقان، 56) در پاسخ عرض مي‌شود که بله خوف و رجاي مؤمن بايد برابر باشد اما اين سخن به اين معنا نيست که تعاليم بشارتي و اميدوارکننده با تعاليم انذاري و خوف‌برانگيز بايد برابر باشد. بلکه در آموزه‌‌هاي قرآن کريم دسته‌ي دوم تعاليم برتري کمي و کيفي دارد که تفصيل اين نکته بماند و در اينجا فقط به چند آيه از باب نمونه اشاره مي‌شود که مثلاً در کنار آيه‌ي فوق، اين آيه هم وجود دارد که اي پيامبر تو فقط هشداردهنده‌اي: اِن اَنتَ اِلّا نَذير (فاطر، 23) و يا وظيفه‌ي مبلغان و دين‌شناسان در ارتباط با مردم انذار و هشدار بيان شده فَلَو لا نَفَرَ مِن کُلّ فِرقَةٍ مِنهُم طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهوا في الدينِ وَ لِيُنذِروا قَومَهُم اِذا رَجَعوا اِلَيهِم (توبه، 122) و ...

-        دو نکته‌ي فوق بياني کلي در باب تعاليم اسلام بود اما در باب مطالب برگه‌ها و بويژه مباحث عجب، تکبر و تواضع بايد گفت که خلاصه‌ي اين چند بحث را مي‌توان چنين بيان کرد:

الف. عجب و تکبر موجب عذاب و خشم الهي است، هر چند که اهل عبادت باشيم.

ب. تواضع و دل‌شکستگي موجب نجات و رحمت الهي است، هر چند که اهل معصيت باشيم.

نکته‌ي اول خوف‌آور است و بايد بترسيم و نکته‌ي دوم اميدوارکننده و هر دو لازم است، و هر دو هم بيان شده، اما معلوم نيست که چرا شنيدن نکته‌ي اول براي برخي گران و سنگين است.

-        علي‌رغم تمام اين حرف‌ها در نظر است که آخرين بحث اين نيمسال به موضوع رحمت الهي اختصاص داشته باشد ان شاء الله.

موضوع 11. حجم بالاي مطالب مطالعه

تقرير موضوع از زبان دانشجويان در برگه‌هاي نظرسنجي:

-        خداوند مسئولين دانشگاه را به راه راست هدايت كند و به آن‌ها بفهماند كه حداقل براي سر خاراندن وقت براي دانشجويان بگذارند.

-        در مجموع حجم مطالب ارائه شده بسيار زياد است مثلاً در هفته دروس ديگر بسيار وقت‌گيرند مانند درس‌هاي بخش عربي و كمتر مي‌توانيم اين برگه‌ها را حداقل در هر هفته بخوانيم.

-        روش فعلي خيلي عالي است. اما مشكل آن اين است كه ما كه فعلاً در جامعه‌مان سطح مطالعه كم است فكر مي‌كنم خواندن روزانه يك برگ A4 كمي زياد باشد. مثلاً اگر هفته‌اي 2 برگ باشد بهتر است.

-        درست است كه آيت الله بهجت فرمودند در هر يك روز يك حديث يا آيه يا نكته را كار كرده و ... اما شما هر روز چهار برگه A5  ارائه مي‌كنيد كه زيبا و دلنشين است اما حتماً اطلاع از وقت هم داريد. به نظر من نياز نيست هر روز برگه بدهيد بلكه يك برگه بدهيد براي يك هفته. به نظر من با اين وضعيت اين مطالب و گوهرهايي زيبا که دارند به سوخت مي‌روند. (يعني اسراف مي‌شوند.)

-        مقدار 1300 به حدود 1000 كلمه كاهش يابد.

پاسخ:

-        چنان که قبلا هم بيان شد براي هر واحد اين درس معادل دو ساعت کلاس و چهار ساعت کار جانبي تصويب شده و يقيناً فعاليت فعلي (مطالعه‌‌ي 20 صفحه و نگارش يک صفحه در هفته) خيلي کمتر از ميزان مذکور است. افراط ديگر دروس را با تفريط اين درس جبران نکنيد.

-        در عين حال احتمالاً حجم مطالب کمتر شود، هر برگه 1000 کلمه يا چهار برگه در هفته.

موضوع 12. قالب ارايه برگه‌ها

تقرير موضوع از زبان دانشجويان در برگه‌هاي نظرسنجي:

-        فرم و شكل كاغذها طوري است كه احتمال گم شدن برگ‌ها و زير دست و پا افتادن و به دنبال آن بي‌احترامي به آيات هست اگر بشود مثلاً پوشه يا قالبي درست كرد و به هر دانشجو داد و از دانشجو خواست كه برگه‌ جديد را كه مي‌گيرند در لاي آن پوشه بگذارند و در آخر دانشجو به صورت يك كتاب اخلاق به شكلي زيبا طراحي شود

-        هر ترم تمام برگه‌ها را به صورت يك جزوه منظم (مثل يك كتاب در اختيار علاقه‌مندان قرار دهيد و يا اگر قرار نمي‌دهيد اجازه دهيد فرد با امكان كپي خود جزوه را به صورت يك جزوه يا كتاب صحافي شده در بياورد.)

پاسخ:

اشکال‌ها وارد است، البته با اين توضيح افزودني که برگه‌ها به نحوي صفحه‌آرايي مي‌شود که در صورت تا کردن و پانچ نمودن آنها، مي‌توانند در کلاسور قرار بگيرند. اميدواريم بتوانيم در آينده کلاسور مناسبي هم در اختيار دانشجويان قرار دهيم.

در باب قالب مطلوب ارايه مخصوصاً براي ارايه همگاني، نيازمند ايده‌هاي خوب هستيم. آخرين پيشنهاد اين است که در عرضه‌ي عمومي نيز اين برگه‌ها به همين شکل ولي به صورت پانچ شده در اختيار مخاطب قرار گيرد و او پس از دريافت تدريجي، آن‌ها را در  کلاسور مربوط قرار دهد. با توجه به اين که اين محتوا فعلا ً قرار نيست به شکل کتاب چاپ شود و ارايه‌ي تدريجي در آن موضوعيت دارد، کمک کنيد و در باب قالب ارائه ايده بدهيد.

موضوع 13. توزيع برگه‌ها

تقرير موضوع از زبان دانشجويان در برگه‌هاي نظرسنجي:

-        توزيع برگه مناسب نيست

-        بايد برگه‌هاي اخلاق به طور منظم و مرتب تحويل داده شود تا اثر خود را داشته باشد وگرنه نه اثر دارد و مجبور هستيم شب امتحان و فقط به خاطر امتحان بخوانيم چون همه‌‌ي آنها يك جا به ما داده شده بود به علت بي‌نظمي‌ها و ديگر اين كه قرار بود برگه‌ها تحويل داده شود ولي كسي به ما تحويل نمي‌داد.

-        مسئوليت نظارت بر توزيع برگه‌ها را بپذيريد. قرار بود توزيع شود (حتي موقعي كه پول را به برادران دفتر اعزام (آقا مصعب) مي‌دادم قرار بود به اتاق بياد ولي نيامد تا جايي كه من برگه جديد حتي در اتاقهاي ديگر نديدم و فكر كردم موقتاً چاب نمي‌شود.

پاسخ: اشکال‌ها وارد است. البته بپذيريد که توزيع روزانه‌ي برگه‌ها بين 230 نفر نيز از عهده‌ي ما يا دفتر اعزام خارج است و نيازمند مساعدت خود شما هستيم. ازاين پس دانشجويان 86 که ثبت نام کرده‌اند برگه‌هاي خود را از طريق نمايندگان خود دريافت کنند و برگه‌ي ديگر دانشجويان متقاضي هم هر شب در اتاق‌هاي ايشان تحويل داده خواهد شد ان شاء الله.

موضوع 14. حفظ آيات و روايات

تقرير موضوع از زبان دانشجويان در برگه‌هاي نظرسنجي:

-        چه ضرورتي دارد كه آيات و روايات را از ما مي‌خواهيد. نكته‌ي اخلاقي مهم‌تر از حفظ آيات و روايات است كه براي كسي مفيد است كه مي‌خواند منبر برود يا سخنراني كند.

پاسخ: يادگيري آيات و روايات مهم‌تر از حفظ نكات اخلاقي و منبع پايان‌ناپذير آن نکات است و براي همه مفيد است. ما ان تمسکتم بهما لن تضلوا ابدا. حديث «اقرء و ارق» را قبلا خوانديم و حديث «من حفظ علي امتي اربعين حديثاً مما يحتاجون اليه من امر دينهم بعثه الله يوم القيامة فقيهاً» را معموماً شنيده‌ايد. در کنار اين همه درس حفظي اجباري، اين توفيق اجباري را مثبت ارزيابي کنيد.

موضوع 15. اسماء الحسني

تقرير موضوع از زبان دانشجويان در برگه‌هاي نظرسنجي:

-        لطفاً در طراحي برگه‌هاي اخلاق از اسماء متبركه استفاده نشود

پاسخ: اين دانشجوي محترم نگفتند چرا از اسماء متبركه استفاده نشود. اما استدلال ما اين است که قرآن کريم به نحو مطلق فرموده: وَ لِلّهِ الاَسماءُ الحُسني فَادعوهُ بِها (اعراف، 180) و از طرفي هم فرموده‌اند که آغاز کارها با نام خدا باشد که به تعبير آيت الله جوادي کاملا مطلق است و ذکر صلوات را هم شامل مي‌شود. هدف ما از اين کار اين است که از حالت تکرار و عدم توجه به عبارت‌هايي مثل باسمه تعالي و ... فاصله بگيريم و آغاز و انجام نوشته قدري با نام و ياد خدا همراه باشد.

اگر استدلال مخالف اين باشد که به‌خاطر زير دست و پا افتادن، به اسماء الهي بي‌احترامي مي‌شود، پاسخ اين است که بايد در حفظ برگه‌ها کوشيد نه اين که اسماء الحسني و آيات و روايات و نام معصومين و ... را در چنين برگه‌هايي ننوشت.

*

دانشجويان زيادي از طرح اخلاق، ابراز رضايت و تشکر کرده‌اند. در اين جا از طرف دست‌اندرکاران و همکاران طرح (که تاکنون به بيش از 30 نفر مي‌رسند) از حسن‌نظر ايشان قدرداني مي‌شود.

والحمد لله رب العالمين